Musevilik
En eski tek tanrılı dindir. Kurucusu Musa peygamberdir. Musa’nın M.ö 13. yy’da yaşadığı sanılmaktadır. hayatı hakkında bilinenler efsane niteliğini aşamaz. Musa, Yahudi rivayetlerine göre, İsrailoğulları’nın Mısır’da bulunduğu dönemde doğdu. Mısırlılar, İsrailoğullarını hor görüyor, onları nsan yerine koymayıp çok kötü muamele ediyorlar, hatta fırsatını bulduklarında işkence etmekten geri kalmıyorlardı. Musa, büyüdüğü zaman Tanrı’nın buyruğuna uyarak asasıyla Kızıl deniz’i ikiye ayırıp, İsrailoğullarını Mısır’dan çıkardı. Onları takip eden Firavun ve ordusu, İsrailoğullarının karşıya geçmeleri için ikiye ayrılan denizin kapanması üzerine boğuldular.
Daha sonra Musa Tur dağına çıkıp Tanrı ile konuştu ve Evamir-i Aşere diye bilinen On Emir’i aldı. Musevilik dininin mensupları olan Yahudiler, Musa peygamberin 9 büyük mucize gösterdiğine inanırlar. Kur’an’a göre Musa müslümandır ve Hz Muhammed’in peygamber olarak geleceği müjdesini vermiştir.
Museviliğin kutsal kitabı Tevrat’tır. Tevrat’ta dinin nitelikleri ve ilkeleri anlatılır. Musevilikte dinin temeli tek tanrıdır. Yehove adıyla anılan Tanrı gözle görülmez, elle tutulmaz, herşeyin üstünde, doru ve herşeyi yapmaya kadirdir. Yeri ve göğü yaratan O’ dur. Put yapmak ve puta tapmak kesinlikle yasaklanmıştır.
Museviliğin ahlak kuralları On Emir’de bildirilmiştir. Anaya, babaya saygı gösterilecek, insan öldürülmeyecek, hırsızlık ve kötülük yapılmayacak, yalan yere şahitlik yapılmayacak, kimsenin malına ve yakınına göz dikilmeyecektir. Töreleri arasında müslümanlıkta olduğu gibi sünnet bulunmaktadır. Cumartesi günleri kutsal sayılır. Hukuk bakımından Musevi kanunları Çocuklar üzerinde kesin hak tanır. Gelenekleri arasında çok eşlilik, boşanma ve eşlerin birbirini aldatmaması yer alır.