Arşivler
Hacı Bektaş Veli tarafından kurulan tarikat. Bektaşilik 12 ana tarikattan biridir. Ahmet Yesevi’nin dervişlerinden olup onun fikirlerinden derinden etkilenen Hacı Bektaş Veli, Horasan’dan gelip Anadolu’ya, Kırşehir civarına ‘yerleşmiştir. Hacı Bektaş, Sünnî bir şeyhti- 13’üncü asrın sonuna doğru kurulup yayılan bu tarikat Hacı Bektaş’ın din ve dünya görüşleri ile tam bir beraberlik arz etmez. Nitekim tarikatın [...]
Büyü, insana ve doğaya ilişkin olayları, maddi dünyanın ötesindeki gizemli dış güçler aracılığıyla etkileyip yönlendirdiğine inanılan törensel eylem. Birçok dinin çekirdeğini oluşturmuş ve yazısız kültürlerin çoğunda temel bir toplumsal rol oynamıştır. Geniş anlamda, dinsel tören ve inançlardan, el çabukluğuna ve gözbağcılığa dayanan eğlencelik gösterilere kadar pek çok uygulamayı kapsayan büyü, dünyanın her yerinde ve bütün [...]
Büyücülük, iyi ya da kötü ruhların yardımını ya da denetimini sağlayarak kazanıldığı öne sürülen gücün kullanımı. Özellikle Avrupa dinlerinin tarihinde büyücülük cadılıkla karıştırılır. Ama çağdaş antropologlar büyüyü, bir dış gücün başkalarını etkilemek için çeşitli biçimlerde yönlendirilmesi, cadılığı ise aynı amaca yönelik olmakla birlikte temelde içsel ve kişisel bir nitelik olarak tanımlar. Yeterli bilgisi olan, tılsımlı [...]
Büyük Perhiz, Hıristiyanlıkta, Paskalya Yortusu’na hazırlığı amaçlayan tövbe dönemi. İsa’nın peygamberlik görevine başlamadan önce çölde oruç tutmasını örnek alan Büyük Perhiz, Katolik Kilisesi’nde Paskalya dan (ilkbaharın ilk dolunayından sonraki pazar günü) 6,5 hafta öncesine rastlayan Küllenme Çarşambası ile başlar ve pazar günleri dışında 40 gün sürer; Ortodoks Kilisesi’nde ise Paskalya’dan sekiz hafta önce başlar, hem [...]
Çeşitli cin inanışları. Tek tanrılı olan ve üç parçadan oluşan evren anlayışına dayanan belli başlı dinlerde, cinlerin de melekler gibi gökte bulunduğuna ve gözle görülmediğine inanılır. Ama çoğu kez insan-hayvan karışımı ürkütücü yaratıklar ya da başka dinlerdeki idollerin karikatürü biçiminde betimlenmişlerdir. Zerdüşt dinindeki daeva’lvt, Caynacılıktaki cehennem yaratıkları naraka’lar ve Japon dinlerinde yeraltındaki tanrılarla ilişki kurduğuna [...]
Cin, bellibaşlı dinlerde, zaman, mekân ve neden-sonuç ilişkisine dayanan maddi dünya ile madde dışı ya da tinsel dünya arasında ilişki sağladığına inanılan varlıklar ya da güçler. Batı dinlerinde çoğunlukla, iyi varlıklar olarak görülen meleklerin karşısında yer aldıklarına ve kötülüğü simgeleyen şeytan tarafından yönlendirildiklerine inanılır; bununla birlikte Batı folklorunda daha zararsız görülen cinler de vardır. Doğu’da, [...]
Nihavendlidir. Bağdad’da yaşayan ve 909 yılında vefat eden Cüneyd-i Bağdadi tasavvuf tarihinin en büyüklerindendir. Kumaş ticareti yaparak geçimini sağladığı sırada dayısı Seriyyi Sakatî ile Hâris-i Muhâsibi’den tasavvuf öğrenimi gördü. 20 yaşından sonra da ticareti ve maddi kazanç çabalarını bir yana bırakarak kendisini tasavvufa adadı. İrşâd bakımından yeteneği şaşılacak derecede etkiliydi ve bu da çok öğrenci [...]
İleri derecede sevgi. Tasavvufta Allah’a duyulan sevgi. Kalbini dünyevi ilişkilerden temizleyen ve sadece Allah’a olan aşkla dolduran bir sûfinin gözünde Allah’tan başka hiçbir şeyin değeri yoktur. Tasavvufun, eğittiği kimseler üzerindeki amacı da zaten budur. Sevgiyi bu anlamda kabullenen ve kendini böyle yetiştiren kişi sadece insanlar arasında değil, Allah katında da makbuldür. Bazı büyük mutasavvuflara göre [...]
Şiiliğin İsmâiliyye kolundan çıkmış, Fâtimî halifelerinden el-Hâkim Biemrillahın vezirlerinden Hamza bin Ali tarafından kurulmuştur. Dürzilere göre, halife el-Hakim başa geçtikten üç ay sonra batıni anlayışına uyarak Allah’ın birliğini, marifetini yaymak amacıyla her yere misyonerler gönderir. İsmâiliyye mezhebinde yedi devir inancı vardır. Buna uyularak yedi yıl süresince üç kişi tarafından propaganda sürdürülür. Halife el-Hakim’in hilafetinin 21. [...]
Osmanlı Devleti’nin kuruluş günlerinde hizmetleri geçmiş ahi reisi ve mutasavvıf (Öl. 1325). Osman Gazi’nin kayınpederidir. Karaman ve Şam’da İslâmi bilimler tahsili yaptı. Tefsir, hadis, fıkıh ve tasavvuf alanlarında çağının önde gelen bilim adamlarından biriydi. Şeyh Edebâli’nin Türk tarihindeki ünü, daha çok Osman Gazi’nin gördüğü bir rüyayı tabir etmesi ve muhteşem imparatorluğun kuruluşunu önceden haber vermesidir. [...]
Hazret-i Ali, eşi Hazret-i Fatma, oğulları Haşan ve Hüseyin, (Peygamberimizin sevgili torunlarıdır) İslam mistisizminin kaynaklarındandır. 1400 yıldır İslam sanat ve kültürüne ilhamlar dağıtan Âli Abâ veya aynı anlamda Ehl-i Beyt, Hazret-i Peygamber, kızı Fatma, damadı Ali ve torunları Haşan ile Hüseyin’den oluşan aile fertleridir. “Bende-i Âl-i Abs” olmak, veya Ehl-i Beyt’e saygı ve sevgi göstermek, [...]
Hazreti Paygamber’in sünneti ile sahabelerin ve onları izleyenlerin yolunda olanlara verilen isim. (Ehl-i Sünnet ve. Cemaat). Abdülbaki Göl pınarlı ehli sünneti şöyle tarif ediyor: “Ehlisünnet ve Cemaat, adından da anlaşıldığı gibi Hz. Peygamber’in sünnetine, sahabe ve tabiinin topluluğuna uymayı şiar edinen, sahabenin hepsini adi, yani tam adalet sahibi, adaletin ta kendisi tanıyan, aralarındaki dövüşü – [...]
Eski Türklerin ilk dininin Şamanizm olduğu yolunda bir zamanlar çok tekrarlanan görüş artık terkedilmiştir. Şamanizmin, Türklerin ilk dini olduğu görüşünün terkedilmesinde. hem yeni bulguların rolü olmuş, hem de Şamanizmin inancı ve törenleri ile kurumlaşmış bir din değil, bir büyücülük, sihirbazlık, meczup bir ihtiyarın, tabiat güçlerini, ölüm ve hayatı, geleceği kontrol ettiği şeklinde garip hareketlerle konuşması [...]
İznik’te doğdu (1363-1441). Kadiriye tarikatının kollarından Eşrefiyye’nin kurucusudur. Babası Mısır’dan gelip İznik’e yerleşen Eşrefoğlu’nun asıl adı Abdullah’tır ve Hz. Ali soyundan olduğu bilinir. O dönemin ilim ve kültür merkezleri İznik ve Bursa’da uzun yıllar süren öğrenimden sonra kalbindeki ilahi aşkın etkisiyle tasavvufa bağlanarak Alaeddin Ali Tusî’ye intisab etti. Bir aralık Emir Sultan’ı tanıyıp onun dervişi [...]
Son Yorumlar