Askeri bir eğitim almakla birlikte I. Dünya Savaşı’ndan sonra kendini yazmaya verdi ve 1919’da sol eğilimli bir dergi çıkarmaya başladı. II. Dünya Savaşı’ndan sonra Yugoslav Bilim ve Sanat Akademisi’ne ikinci başkan seçildi, daha sonra Hırvat Sözlük Çalışmaları Enstitüsü müdürü ve Yugoslav Yazarlar Birliği başkanı oldu. Siyasal ve toplumsal adaletsizlikleri cesurca eleştiren çok sayıda kitap yazdı. En tipik yapıtları arasında, Avusturya İmparatorluğu döneminde Hırvat burjuvazisinin çöküşünü anlatan Glembajevi (1932; Glembaj Ailesi) adlı oyun üçlemesi, Povratak Filipa Latinoviâa (1932; Filipa Latinovida’nın Dönüşü) adlı romanı ve Hırvat köylülerinin geçmişte çektiği acılan ve sömürülmelerini anlattığı, Hrvatski bog Mars (1922; Hırvat Tanrısı Mars) adlı öykü kitabıyla Balade Petricc Kerempuha (1936; Petrica Kerempuh’un Baladları) yer alır.

Lokantalarının 228’e, toplam satışlarının 37 milyon ABD Doları’na ulaştığı 1961’de McDonald kardeşlerin işletmelerini de 2 milyon ABD Dolan karşılığında satın aldı. Öldüğünde dünya çapında 7.500 McDonald’s lokantası vardı. Bunların dörtte üçü. imtiyaz hakkını satın alanlarca işletiliyordu. Kroc, Mc Donald’s lokantalar zincirini oluşturan şirkette 1955-68 arasında başkan, 1968-77 arasında yönetim kurulu başkanı, 1977’den ölümüne değin de kıdemli yönetim kurulu başkam olarak görev yaptı.

Adada bulunan Bascanska Ploca (Baska Yazıtı) Hırvat egemenliği döneminden (y. 1100) kalmadır. Glagolitik alfabe ile yazılmış olan bu yazıt aynı zamanda Hırvat edebiyatı açısından büyük önem taşıyan bir belgedir. Adada 19. yüzyıla değin bir Yunan-Roman lehçesi konuşulmuştur. 1797’ye değin Venedik’in yönetiminde olan Krk, o tarihten 1918’e değin Avusturya’nın egemenliği altında kaldı. II. Dünya Savaşı sırasında adayı işgal eden Alman birlikleri 1945’te Yusoslav partizanlar tarafından bölgeden sürüldü.

Adanın verimli topraklarla kaplı batı ve orta kesimleri, taşlık ve çıplak olan doğu kesimiyle tam bir karşıtlık içindedir. Batı ve orta kesimlerinde Akdeniz meyveleri yetiştirilir, bağcılık, hayvancılık ve arıcılık yapılır. Adanın karstik kireçtaşı ve fliş alanlarından oluşan jeolojik yapısı Ridına gibi hızlı akışlı yüzey sularının ve çok sayıda kaynak sularının oluşmasına olanak sağla-mıştır. Aynca bölgedeki iki küçük gölden de su sağlanır. Krk kenti, korunaklı Krk Körfezinin yukarısındaki bir tepenin üzerine kurulmuştur. Kentte 12. yüzyıldan kalma bir katedral ile Frankopan ailesine ait bir şato bulunmaktadır.

Krk Adasını anakaraya bağlayan ve dünyanın en büyük beton kemerini taşıyan köprü 1980’de hizmete girmiştir. Bu kemer, 1.039 m uzunluğundaki köprünün ana bölümünü oluşturur. Köprü üzerinde 8,2 m genişliğinde bir karayolu ile Omisalj limanından anakaradaki rafinerilere petrol sağlayan ve Krk’a içme suyu taşıyan boru hatları vardır. Nüfus (1971) kent, 1.531; (1981 geç.) ada, 13.334.

Elektron mikroskopu altında incelendiğinde, ince tüpler biçimindeki krizotil liflerinin aslında helis biçiminde sarmalanmış mineral katmanları olduğu görülür. Bu tüplerin içi ve aralarındaki boşluklar, kısmen gelişmiş katmanlı malzemelerle dolmuş olabilir.

Krizopraz çoğunlukla serpantinin içindeki boşluklarda ve damarlarda ikincil mineral olarak gelişir. Başlıca elde edildiği yerler, Silezya ve ABD’deki California’dır. Kalsedonun nikel ve krom tuzlarıyla boyanmasıyla, taklit krizopraz elde edilir.

Krizokol terimi daha önceleri Theophrastos ve öteki eski yazarlar tarafından, altının lehimlenmesinde yararlanılan çeşitli malzemeler için kullanılmıştır.

Krizoberile, pegmatitler, aplitler ve mikalı şistler içinde rastlanır. Dayanıklı olduğundan genellikle akarsularda ve çakıl yataklarında moloz mineral olarak da bulunur. Elde edildiği başlıca yer Brezilya’daki Minas Gerais’tir; simofan ise daha çok Sri Lanka’daki değerli taşlar arasından elde edilir.

Krizoberil çoğu zaman renk benzerliği nedeniyle krizolitle karıştırılmakta ve parlak krizolit olarak adlandırılmaktadır. Oysa krizolit, krizoberilden daha yumuşak ve daha az yoğun olan, solgun zeytin yeşili renginde bir silikat mineralidir.

Düşük sıcaklıklar -150°C ile molekül deviniminin kuramsal açıdan olanaklı en düşük (tümüyle sona ermeye yakın) düzeye indiği -273°C (mutlak sıfır) arasındaki sıcaklıklar olarak tanımlanır. Düşük sıcaklıklarda genellikle Kelvin sıcaklık ölçeği kullanılır. Bu ölçekte mutlak sıfır, derece simgesi kullanılmaksızın, 0 K olarak gösterilir. Celsius (santigrat) ölçeğinden Kelvin ölçeğine geçmek için Celsius derecesine 273 eklenmesi gerekir.

Düşük sıcaklıklar alışılmış fiziksel süreçlerde karşılaşılan sıcaklıklara göre çok daha düşüktür. Bu aşın koşullarda cisimlerin mekanik dayanım, ısıl iletkenlik, süneklik ve elektriksel direnç gibi özelliklerinde hem kuramsal hem de ticari açıdan önemli değişiklikler ortaya çıkar. Isı, moleküllerin rasgele devinimlerinden kaynaklandığı için düşük sıcaklıklardaki malzemeler maddenin statik ve çok düzenli haline olabildiğince yakındır.

Kriyojeninin 1877’de doğduğu kabul edilir; bu, oksijenin 90 K’ye (-183°C) kadar soğutularak sıvılaştırıldığı yıldır. O günden bu yana kriyojenideki kuramsal gelişmeler soğutma sistemlerindeki gelişmelerle yakın ilişki içinde olmuştur. 1895’te 40 K’ye ulaşıldığında havanın sıvılaştırılması ve ana bileşenlerine ayrılması olanaklı oldu; 1908’de helyum sıvılaştırıldı (4,2 K). Aşırı soğutulan metallerin çoğunun elektriğe karşı dirençlerini tümüyle yitirdikleri (üstün- iletkenlik olarak adlandırılan olgu) 1911′de keşfedildi. 1920’lere ve 30’lara gelindiğinde mutlak sıfıra yakın sıcaklıklara ulaşılmıştı; 1960’larda ise 0,000001 K’lik, bir başka deyişle mutlak sıfırın yalnızca milyonda bir derece üzerindeki sıcaklıklar elde edilebiliyordu.

3 K’nin altındaki sıcaklıklar daha çok laboratuvar çalışmalarında, özellikle de helyumun niteliklerinin araştırılmasında kullanılmaktadır. Helyum 4,2 K’de sıvılaşır ve helyum-I olarak bilinen hale geçer; 2,19 K’ ye inildiğinde ise birdenbire helyum-II’ye dönüşür. Helyum-II’nin ağdalılığı öylesine düşüktür ki sıvı cam kapların kenarlarına tırmanabilir, normal sıvıların ve helyum- I’in geçmesi olanaksız mikroskopik deliklerden geçebilir. (Helyum-I ile helyum-II kimyasal olarak birbirlerine özdeştir.) Bu özelliğe üstün akışkanlık denir.

Düşük sıcaklıklarda gaz sıvılaştırma tekniğinin en önemli ticari uygulaması sıvılaştırılmış doğal gazın depolanması ve taşınmasıdır. Metan, etan ve başka yama gazların karışımı olan doğal gaz 110 K’de sıvılaşır ve hacmi oda sıcaklığındaki gaz hacminin 600’de birine iner; böylece özel yalıtılmış tankerlerle hızlı bir biçimde taşınması olanaklı olur.

Çok düşük sıcaklıklardan besinlerin basit ve ucuz bir biçimde saklanmasında da yararlanılmaktadır. Bu amaçla besin maddesi kapalı bir tanka konur ve üzerine sıvı azot püskürtülür. Azot besin maddesinin ısısını soğurarak buharlaşır.

Kriyojeniden tıpta da yararlanılmaktadır. Düşük sıcaklıklı bir neşter ya da sonda hastalıklı dokuyu dondurma amacıyla kullanılabilir. Bu işlem sonucunda ölen hücreler daha sonra normal vücut süreçleriyle atılır. Dokuyu kesme yerine dondurmaya dayanan bu yöntemin üstünlüğü daha az kanamaya yol açmasıdır. Sıvı azotla soğutulmuş neşterler düşük sıcaklıklar cerrahisinde kullanılır; bu yöntem bademcik, basur, siğil, katarakt ve bazı urların alınmasında başarıyla uygulanmıştır. Parkinson hastalığı olan binlerce hasta, beyinde bu hastalığa yol açtığı sanılan küçük bölgelerin dondurulması yöntemiyle tedavi edilmiştir. Düşük sıcaklıklar fiziği uzay araçlarında da uygulama alanı bulmuş, 1981’de ABD uzay mekiği “Columbia”, sıvı hidrojen-sıvı oksijen iticilerle fırlatılmıştır.
Maddenin çok düşük sıcaklıklarda gözlenen özelliklerinden en önemlisi üstün iletkenliktir. Üstün iletkenliğin başlıca uygulama alanlarından birisi parçacık hızlandırıcılarında kullanılan üstün iletkenli elektromıknatısların yapımıdır. Parçacık hızlandırıcıları öylesine güçlü magnetik alanlara gereksinme gösterirler ki, geleneksel elektromıknatıslar magnetik alanı oluşturmak için gerekli akımların etkisiyle eriyebilir. İçinden elektrik akımı geçen kabloların sıvı helyum yardımıyla yaklaşık 4 K’ye soğutulması, elektriksel direncin yol açtığı ısı oluşumunu ortadan kaldırır ve iletkenlerden çok daha yüksek şiddette akımların geçirilmesine olanak sağlar.

Dokuları dondurmak amacıyla 1850’lerden bu yana buz, sıvı hava ve kuru buz gibi çeşitli maddeler kullanıldı. Derin dokulara etkili olan kriyo cerrahi yöntemini ilk kez 1961’de ABD’li sinir cerrahı Irving Cooper geliştirdi. Cooper beyindeki urları örselemek amacıyla sıvı azot kullandı. Günümüzde kriyo cerrahi en sık derideki lezyonların, deri kanserlerinin, kadın üreme organları ve boşaltım sistemindeki urların, oftalmolojide göz merceğinin, ayrıca hemoroitlerin çıkartılması amacıyla uygulanmaktadır.

Eski Asurlular ve Babillilerin en sık kullandıkları bağlayıcı madde kildi. Mısırlılar, bağlayıcı olarak kireç ve jips (alçıtaşı) kullanarak bugünkü betona benzeyen bir malzeme geliştirdiler. Romalıların opus caemanticum’u ve Osmanlıların horasanı da betona benzer malzemelerdi. Kireçtaşı, tebeşir ya da kimi yerlerde istiridye kabuklarından elde edilen kireç (kalsiyum oksit), 1800′lerin başına değin başlıca bağlayıcı madde olarak kaldı. 1824’te İngiliz mucit Joseph Aspdin, kireçtaşı ve kil karışımım kavurduktan sonra öğüttü. Portland çimentosu olarak adlandırılan bu karışım bugün de beton üretiminde yaygınlıkla kullanılan başlıca bağlayıcı maddedir.

Agregalar genellikle ince (0,025 mm ile 0,6 mm arası) ve kaba ya da iri (0.6 mm ile 38 mm arası) olarak gruplandırılır. Bütün malzemeler temiz ve yumuşak parçacıklarla bitkisel maddelerden arındırılmış olmalıdır. Çünkü çok az miktarda organik toprak bileşikleri bile, kimyasal tepkimelere yol açarak betonun sağlamlığını olumsuz yönde etkiler.

Beton türleri, yapımlarında kullanılan agrega ya da çimento türlerine, gösterdikleri özelliklere ya da üretim yöntemlerine bağlı olarak tanımlanır. Normal inşaat betonunun özellikleri, büyük ölçüde su-çimento oranıyla belirlenir, öteki maddelerin aynı kalması koşuluyla, karışımdaki su oranı azaldıkça betonun sağlamlığı artar. Karışımda su miktarı, her agrega tanesinin harçla
bütünüyle kaplanmasına, taneler arasındaki boşlukların hepsinin dolmasına ve betonun kolayca dökülebilecek ve yayılabilecek bir kıvama gelmesine ancak yetecek bir düzeyde olmalıdır. Başka bir sağlamlık etmeni de çimentonun agregaya oranıdır. Bu, çimento-ince agrega-iri agrega biçiminde üçlü bir orandır. Özellikle sağlam beton üretiminde, agrega oranı düşük tutulur.

Betonun dayanıklılığı, belirli bir yaş ya da sertlikteki bir örneği parçalamak için her santimetre kareye uygulanması gereken kilogram cinsinden kuvvetle ölçülür. Dayanıklılık çevre koşullarından, özellikle de sıcaklık ve nemden etkilenir. Çok hızlı kurursa betonda bir dizi çekme gerilimleri oluşur ve dengeli bir sertleşmenin olmadığı durumlarda beton bu gerilimlere dayanamaz. Bu nedenle, döküldükten sonra oluşan büzülmeyi yavaşlatmak amacıyla beton zaman zaman sulanarak bir süre ıslak kalması sağlanır. Düşük sıcaklıklar da dayanıklılığı olumsuz yönde etkiler. Bunun önüne geçmek için çimentoya kalsiyum klorür gibi bazı katkı maddeleri karıştırılır. Bu işlem, sertleşme sürecini hızlandırır ve böylece sıcaklık düşüklüğünü dengeleyecek gerekli ısıyı üretir. Üzeri örtülerek hava koşullarından korunamıyorsa geniş beton yüzeyleri donma sıcaklığında dökülmez.

Demir (çoğunlukla çelik) döşeli kalıplara dökülen betona betonarme (donatılı beton) denir. Betonarmenin mucidi olarak Parisli bir bahçıvan olan Joseph Monier kabul edilir. Monier, demir kafeslerle güçlendirilmiş betondan bahçe saksıları yapmış ve 1867′de bu buluşunun patentini almıştı. Çubuk ya da hasır halinde döşenen demir, betonun çekme direncini artırır. Beton tek başına, rüzgârın, depremin ve çeşitli titreşimlerin yarattığı gerilimlere ve eğilme kuv-vetlerine karşı dayanıklı değildir, bu nedenle de çoğu yapılarda bu haliyle kullanılamaz. Betonarmede ise, çeliğin çekmeye direnci ile betonun basınca direnci birleşerek yapıya, oldukça geniş yüzeylerde yüklenebilecek her türden kuvvetlere dayanabilecek bir özellik kazandırır. Beton karışımı akışkan olduğu için kalıbın içinde her yere yayılır. Bu da çeliğin, en yüksek gerilimlerin oluşacağı noktalara yerleştirilebilmesine olanak verir.

İnşaatlarda uygulanan başka bir yenilik de öngerilimli beton kullanımıdır. Bu tür betonlar, önce germe ya da sonra germe işlemleriyle elde edilir. Önce germede, demir armatürler boş kalıbın içinde gerilerek kancalanır. Beton dökülüp sertleşmeye bırakılınca kancalar çözülür ve böylece armatürler kendi boyutlarına dönmek isterken betonu sıkıştırır. Sonra germe işleminde ise demir armatürler betonun içine açılan oluklardan geçirilir. Beton donduktan sonra armatürler bir tür kavrama aletiyle bloğun dışına kancalanır. Armatürlere belirli bir germe kuvveti uygulanarak betona iletilen sıkıştırma miktarı ayarlanabilir. Öngerilimli betonlar, belirli alanları, bu alanların dayanıklılığını aşmayan çekme kuvvetlerinin etkili olamayacakları bir düzeyde sıkıştırarak, yalın betonların kırılmasına yol açabilecek germe kuvvetlerini etkisizleştirirler. Ağır demir armatürlere gerek kalmadan dayanıklılığı arttığı için bu tür betonlar, köprüler, geniş açıklıklı döşemeler gibi daha hafif, daha geniş yüzeyli ve daha ince kesitli olması istenen yapılarda kullanılır.

Yüksek dayanıklılık ve biçimlendirilenime gibi özelliklerinin yanı sıra, ateşe karşı da dayanıklı oluşu, betonu günümüzde en yaygın yapı malzemesi durumuna getirmiştir.