Dil Nedir?
Bir çok tarifi yapılmıştır. Biz iki açıklamaya yer vereceğiz.
” İnsanlar arasında anlaşmayı sağlayan tabi bir vasıta, kendine mahsus kanunları olan ve kanunlar çerçevesinde gelişen canlı bir varlık, temeli bilinmeyen zamanlarda atılmış gizli antlaşmalar sistemi ve seslerden örülmüş içtimai bir müessesedir.” Prof. Dr. M. Engin
” Düşünce, duygu ve isteklerin bir toplumda ses ve anlam yönünden ortak olan öğeler ve kurallardan yaralanılarak başkalarına aktarılmasını sağlayan, çok yönlü ve çok gelişmiş bir dizgedir.” Prof. Dr. D.Aksan
İnsan konuşmaya başladığından beri kullandığı dile ” ana dili ” denir. Dil, toplumu millet yapan unsurların başında gelir. Ülkede konuşulan şive veya ağızlar içinde en yaygını ve hakimiyet kuranı ” ortak dil ” diye anılır. Türkiye’de İstanbul ağzı ortak dildir.
Bir konuşma dili bir de yazı dili vardır. Konuşma dili ” bir milletin yazı ile alakası olmayan ve çeşitli söyleyiş özellikleri taşıyan yönüdür.” Yazı dilini konuşma dilinin yazıya geçirilmiş şekli diye tarif etsek bile, bu dilin bir geleneği ve kendine özgü kuralları olduğunu unutmamamız gerekir. Yazı dilinde şive ve ağız farkları ortadan kalkar, ortak dil kullanılır.
Bir toplumda ferdin içinde bulunduğu sınıfa yaşa, mesleğe göre belirlenen dile grup dili veya özel dil ” soyolekt ” denir. Bir hekim , bir mühendis ve bir çiftçi farklı söz varlıklarına sahiptirler.
Milletler arasındaki anlaşmazlığı ortadan kaldırmak için ortak diller yapma yoluna gidilmiştir ki, buna yapma diller diyoruz .
Diller nasıl doğmuştur?
Bunun için birçok fikir ileri sürülmüşsede kesin bir sonuca varılamamıştır.
Kimi bilginler dilin doğuşunda tabiattaki ses taklidini göz önüne alırlar. Örnek; şırıldamak, üflemek, miyavlamak gibi…Kimileri, ruh ve bedenle ilgili duyguların etkisiyle çıkardıkları ünlemlerin sonradan kelimeler dönüştüğünü söyleler. Kimileride dilin doğuşunda ortak çalışmanın, birlikte iş yapmanın etkili olduğunu belirtirler.
Kuran-ı Kerim’de Bakara suresinde geçen ” Allah Adem’e bütün isimleri öğretti” ayetini müfessirler bazı yaratıkların ve eşya isimlerinin Hz. Adem’e öğretildiği şeklinde tefsir ederler.
İlk konuşulan dilin hangisi olduğuda bilinmemektedir. Yeryüzünde kaç dil vardır? Yeryüzünde kaç dil konuşulduğu hakkında kesin sayı veremiyoruz. Konuşulan dilin 3000 – 3500 olduğu söylenebilir. Bazı araştırmacılar bu sayıyı 5000′e çıkarırlar.
Aynı dilden geldikleri anlaşılan dil topluluğuna dil ailesi, aynı ana dilden türemiş olan diller arasındaki yakınlığıda dil akrabalığı diyoruz.